Xe sử dụng chung Honda Mobile Power Pack e: loại pin rời đã được Honda triển khai trên nhiều lĩnh vực khác nhau. Việc dùng chung pin giúp giảm chi phí, chuẩn hóa hạ tầng và đặc biệt phù hợp với mô hình đổi pin nhanh Gachaco (mô hình đổi pin tại thị trường Nhật Bản).
Soi chi tiết, JOG E được phát triển dựa trên nền tảng Honda EM1 e: từ khung sườn, mô-tơ in-wheel cho tới pin và hệ thống điện. Yamaha chỉ tinh chỉnh lại phần thiết kế đầu xe, cụm đèn pha gắn trên tay lái và màu sơn để tạo bản sắc riêng.
Kích thước xe giữ đúng chuẩn xe máy hạng nhẹ tại Nhật với tổng thể nhỏ gọn, thân thiện, dễ điều khiển trong đô thị. Trọng lượng 93 kg (đã gồm pin) không hề tạo cảm giác nặng nề, thậm chí dắt xe trong bãi đỗ còn nhẹ nhàng hơn nhiều mẫu xe xăng 50cc truyền thống.
Theo chia sẻ của biker Nhật thì cảm giác đầu tiên khi vặn ga JOG E là… im lặng. Không tiếng máy, không rung, không mùi xăng dầu. Chiếc xe lướt đi nhẹ nhàng, rất hợp với những con phố nhỏ, khu dân cư hay sử dụng ban đêm, nơi tiếng ồn luôn là vấn đề nhạy cảm.
Với cách sử dụng như vậy, JOG E đạt tổng quãng đường tối đa 43,1 km cho tới khi pin cạn hoàn toàn. Tuy nhiên, từ mốc khoảng 33–35 km, hệ thống bắt đầu kích hoạt chế độ giới hạn công suất, biểu tượng ‘con rùa’ xuất hiện trên đồng hồ, làm xe giảm dần khả năng tăng tốc và tốc độ tối đa.
Sau mốc này, JOG E vẫn có thể tiếp tục di chuyển nhưng chỉ còn đạt khoảng 20 km/h rồi giảm xuống 15 km/h trước khi dừng hẳn. Từ đó có thể rút ra một kết luận rất thực tế rằng quãng đường sử dụng ‘an toàn và thoải má’ của JOG E vào khoảng 30 - 35 km cho mỗi pin. Với điều kiện đô thị Nhật Bản, nơi quãng đường đi làm trung bình mỗi ngày chỉ từ 5 đến 10 km, con số này hoàn toàn chấp nhận được và người dùng có thể chạy 2 - 3 ngày mới cần đổi pin, miễn là xung quanh khu vực sinh sống có đổi pin Gachaco.
Trong quá trình thử nghiệm, mức tiêu hao pin của JOG E cũng được ghi nhận khá chi tiết và cho thấy sự ổn định đáng khen. Khi pin còn 50%, xe đã chạy được khoảng 18,7 km; ở mức 40% là 22,2 km và khi pin chỉ còn 10% thì quãng đường đã đạt khoảng 33,3 km. Biểu tượng giới hạn công suất bắt đầu xuất hiện tại mốc 33,9 km.
Những con số này cho thấy đường cong tiêu hao pin của JOG E khá tuyến tính, không có hiện tượng tụt pin đột ngột như trên một số mẫu xe điện giá rẻ. Đặc biệt, phần dung lượng pin cuối được Yamaha và Honda lập trình để ưu tiên an toàn, chủ động giảm hiệu năng nhằm tránh tình trạng xe chết máy đột ngột giữa đường, thay vì vắt kiệt pin cho đến điểm cuối cùng.
Về hiệu năng vận hành, Yamaha JOG E sử dụng mô-tơ điện đồng bộ xoay chiều gắn trong bánh sau, có công suất 0,58 kW, tương đương khoảng 2,3 mã lực. Nếu chỉ nhìn vào thông số, con số này có vẻ khá khiêm tốn, nhưng đặt trong bối cảnh JOG E là một mẫu xe điện hạng nhẹ, tương đương xe xăng 50cc, thì mức công suất này hoàn toàn hợp lý.
Trải nghiệm thực tế cho thấy xe đề-pa rất mượt, không giật, không có độ trễ khi vặn ga, khả năng leo dốc nhẹ trong đô thị vẫn ổn và không tạo cảm giác hụt hơi. Tốc độ tối đa được duy trì quanh mốc 30 km/h, đúng với quy định dành cho xe nguyên bản hạng nhẹ tại Nhật Bản.
Một điểm cộng lớn của xe điện nói chung và JOG E nói riêng là mô-men xoắn xuất hiện sớm, giúp xe tăng tốc nhẹ nhàng ngay từ đầu, đặc biệt dễ chịu khi xuất phát ở đèn đỏ. Nhờ đó, người mới lái hoặc người lớn tuổi sẽ cảm thấy JOG E dễ điều khiển hơn so với nhiều mẫu xe xăng truyền thống.
JOG E được trang bị hai chế độ lái là STD và ECON, ảnh hưởng trực tiếp tới cảm giác vận hành cũng như mức tiêu thụ pin. Chế độ STD cho phản ứng ga tự nhiên, phù hợp với hầu hết tình huống sử dụng hàng ngày, trong khi ECON làm ga hiền hơn và giới hạn tốc độ nhằm kéo dài quãng đường di chuyển.
Trên thực tế, nếu chạy ECON đều ga, pin có thể kéo dài thêm vài kilomet, nhưng đổi lại xe sẽ trở nên ì ạch hơn, không phù hợp khi cần nhập làn nhanh hoặc leo dốc. Chính vì vậy, trong bài thử nghiệm, biker Nhật gần như chỉ sử dụng chế độ STD để phản ánh đúng cách người dùng phổ thông sẽ vận hành JOG E trong đời sống hàng ngày.
Nhìn chung, JOG E không cố cạnh tranh thông số, không chạy đua pin khủng hay màn hình xịn. Bù lại, xe mang đúng tinh thần đi lại bền bỉ, dễ dùng. Với chiếc yên thấp 740 mm, sàn phẳng, tay lái hẹp, ai cũng có thể chạy. Từ người mới có bằng, người lớn tuổi cho tới dân văn phòng cần một phương tiện sạch, yên tĩnh, ít rắc rối.
Nếu nhìn từ JOG E để liên hệ về Việt Nam, có thể thấy bài toán không nằm ở xe, mà nằm ở hệ sinh thái pin. Nếu Honda triển khai trạm đổi pin, và các hãng Nhật cùng dùng chung chuẩn pin như tại Nhật Bản, cuộc chơi xe điện có thể sẽ thay đổi đáng kể.
Trong bối cảnh các hãng xe điện nội địa và Trung Quốc đang chiếm ưu thế nhờ đi nhanh, đi sớm, thì sự hợp tác thay vì cạnh tranh đơn lẻ có thể là con đường để các hãng Nhật lấy lại thị phần.
Còn với Yamaha JOG E, đây không phải mẫu xe để khoe công nghệ, nhưng nó cho thấy một điều rất rõ là xe điện không nhất thiết phải xịn, chỉ cần đủ dùng, dễ dùng và đúng với thói quen người dùng. Và đó cũng chính là triết lý đã giúp xe Nhật thống trị nhiều thị trường suốt nhiều thập kỷ qua.
Nội dung này tôi tham khảo từ chia sẻ của ông Hiroaki Tanidagai trên tạp chí Young Machine